معرفی ولایت بامیان باستان

معرفی ولایت بامیان باستان

بامیان باستان

بامیان:

ولایت بامیان درنقطه مرکزی افغانستان و در میان دامنه های مرکزی دو سلسله جبال بزرگ یعنی هندوکش و بابا که بین خطوط ۶۷ درجه و ۲۹ دقیقه و۴۱ ثانیه طول شرقی و ۳۴ درجه و ۳۳ دقیقه و ۲۲ثانیه عرض شمالی قرار دارد، واقع شده است.

ریشه تاریخی و وجهه تسمیه:

ازولایت بامیان درادبیات پهلوی(فارسی میانه) به نام بامیکان یاد شده است که به معنای درخشان وروشن میباشد. در برخی آثر تاریخی آمده است که درواقع بدلیل نزدیکی بلخ به بامیان، بلخ را، "بلخ بامی" می گفتند و بامیک صورت پهلوی بامی(به معنی درخشیدن) است.

درسده اول میلادی برای نخستین بار درتاریخ"یانج هو" تاریخ نگار چینی، نام بامیان را بصورت "هانج" ویا "هان" بکار برده است وسپس زائر چینی هیوان تسانگ برای اولین بار موقعیت وتاریخ بامیان را ثبت کرده است وپس ازوی درادبیات ومآخذ چین، بامیان با نام"فانگ یانگ"ویا"فان یان" خوانده شده است که این نام نزدیک به تلفظ امروزی "بام یان" یا "بامیان" است.

بخشی از تاریخ بامیان به دوره اول کوشانیان از سده اول میلادی باز می گردد که آیین بودا را تا نواحی شمالی هندوکش گسترش دادند، بامیان که برسر راه ابریشم قرار داشت، به تدریج به مرکز تجاری- مذهبی مهمی بدل شد. چنانکه هیوان تسانگ، راهب بودایی چینی که دراوایل سده۷میلادی از بامیان دیدن کرده است، درگزارشهای خود از دهها معبد بودایی که درآنها هزاران راهب به عبادت مشغول بودند، یاد میکند. موقعیت بامیان وثروتی که از راه نذرات زوار وبازرگانانی که ازآنجا عبورمی کردند، به دست می آورد، موجب شد که به یکی از بزرگترین مراکز آیین بودا تبدیل گردد وآثاری بدیع از هنر بودایی درآنجا پدید آید که شگفتی هربیننده ای را برمی انگیزد. از مهمترین این آثار دو مجسمه عظیم بودا یکی به ارتفاع ۵۳ متر ودیگری به بلندی ۳۵ متر بود که ازشاهکار های هنری عصر کوشانیان به شمارمی رفت، هیوان تسانگ همچنین ازمجسمه عظیمی دربامیان که بودا را درحالت خوابیده به پهلو نشان می داده، یاد می کند که امروزه اثری ازآن دیده نمی شود. یا تا خال کشف نشده است

با هجوم جهانگردان از اواخر دهه ۱۳۶۰ م زمینه های تجدید رونق این شهر فراهم گردید وبرخی تأسیسات شهری درآن ساخته شد، لیکن پس از تحولات سیاسی افغانستان به دنبال کودتای سال۱۳۵۷ش/۱۹۷۸م وآغازجنگهای داخلی، این شهر مانند سایر شهر های افغانستان دستخوش ویرانی گردید.

درهمین اواخربسیاری ازآثارگرانبهای تاریخی آن مانند، دوپیکره بزرگ بودا که پیشتر ازآن یاد شد به دست طالبان ویران شد که موجب اعتراض جهانیان وسازمانهای بین المللی فرهنگی گردید.

موقعیت وحدود اربعه:

ولایت بامیان که درقلب افغانستان قرار دارد میتواند دهلیز شمال وجنوب کشورباشد که شرقأ متصل است با ولایات بغلان وپروان، غربأ با ولایات غور ودایکندی، جنوبأ باولایت میدان وردک، شمالأ ولایات سمنگان وسرپل.

مساحت:

بامیان دارای ۱۸۰۲۹ کیلو مترمربع مساحت وارتفاع آن از سطح بحر۲۵۰۰ مترمیباشد.

نفوس:

درباره جمعیت بامیان احصائیه های مختلف ارائه شده است که طبق احصایه صحت عامه، درطول کمپاین واکسن زنی سال ۲۰۰۸ به تعداد  650.000 نفر ثبت نام کردند.

طبق آمار دفتر احصائیه مرکزی درسال ۲۰۰۷ جمعیت کل بامیان۳۷۸٫۳۰۰ نفر برآورد شده است وطبق آماروزارت انکشاف دهات از طریق پروگرام همبستگی ملی این رقم را حدود ۶۵۰٫۶۰۰ نفر تخمین زده است.

اقوام ساکن:

باشندگان این ولایت را هزاره،تاجیک قزلباش و برخی اقوام دیگرافغانستان تشکیل می دهند.

اوضاع جوی و فصول سال:

بامیان دارای آب وهوای نا ملایم، سرد وخشک بوده، تابستان دارای ۲۹ درجه سانتیگراد بالای صفر و زمستان آن سرد وپربرف که درجه حرارت به ۲۶ درجه زیرصفرمی رسد، این وضعیت در برخی مناطق این ولایت درطول چهارفصل نیزنا پایداربوده که حتی درتابستان کوه های بابا پر از برف میباشد.

زبانها رایج:

اکثریت با شندگان بامیان به زبان دری با لهجهء شیرین هزاره گی تکلم میکنند.

پیشه ها و حرفه های معروف:

اکثرمردم بامیان زراعت و مالدار پیشه بوده که طبق آمار ریاست زراعت این ولایت، ۸۶ فیصد درآمد مردم متکی بر زراعت ومالداری میباشد.

حرفه های مردم عبارتند ازقالین بافی، ماشیو، نمد، برک و شالبافی، گلگ دوزی و از این قبیل اند.

معادن و ذخایر زیرزمینی:

بامیان یکی ازولایات سرشارازمعادن آهن،ذغال سنگ، گج، سنگ مرمر وسنگ های قیمتی درکشوراست. استخراج این معادن می تواند اقتصاد محلی وملی را دیگرگون کند وزمینه اشتغال را برای مردم فراهم کند. که یکی ازمشهورترین معادن این ولایت، معدن آهن حاجی گک"آجه گگ" را می توان نام برد.

کشاورزی:

بامیان یکی ازبزرگترین تولید کننده گان کچالو درسطح کشورمیباشد که سالانه هزاران تن کچالوبه سراسرکشوروخارج صادرمی کند. طبق گزارش وزارت زراعت کشور، بامیان قراراست به مرکزتولید تخم کچالو تبدیل گردد. ازدیگرمحصولات زراعتی این ولایت میتوان ازگندم، جو، عدس، بادنجان رومی،پیاز یاد آوری نمود.

ازمیوه های مشهورآن می توان سیب یکه ولنگ، زرد آلو وچپه نمک سیغان وکهمرد، وهمچنین ازمحصولات حیوانی قروت بامیان را نام برد.

خوراکی ها و پختنی ها ی مشهور، : حلوای سرخ یا حلوای سمنک، حلوای سفید، آشک، قروتی وشیربرنج غذا های مشهورمحلی بامیان میباشند که اکثرأدرفصل بهارسال خانواده ها این غذا ها را به طورهوسانه می پزند.

پیداوار صنعتی و از جمله مشهور ترین آنها ( صنایع دستی وپیداوار صنعتی بامیان عبارتنداز: نمد وبرک ورسی، گلیم، ماشیو، قالین. ازصنایع دستی دیگرکلا های گراف دوزی، خامک دوزی است.

درولایت بامیان اکثرمردم با پرورش دادن گاو شیری، گوسفند،وبز،قسمتی از مخارج زندگی خود را تأمین می کنند وبامیان یکی ازولایات خوب برای دام پروری میباشد.

بامیان منطقه ای است که در آن حیات وحش به کثرت و با تنوع جریان دارد. حیوانات وحشی مشهورکه دربامیان وجود دارند عبارتند از:آهوی خالدار،پلنگ قطبی، گرگ، پیشک کوهی، شغال،اسفنج آبی که فقط دربندامیراست و اسپ آبی که دربند امیردیده شده.

به گزارش مقامات محلی محیط زیستی و ریاست زراعت بامیان، بعد ازمنع شکارحیوانات وحشی که از چند سال به اینطرف توسط دولت تعمیل شده است،  روزبه روزبه تعداد و نوعیت حیوانات وحشی افزایش بعمل آمده است.

پرنده های مشهوری که درکوه های بامیان حیات به سرمی برند کبک زری،"کبک دری" باشه، گنجشک … و "باز" که ودرساحات دشت خم که درمسیربند امیر، یکه ولنگ قراردارد وجود دارند

نام مناطق وآبدات تاریخی – فرهنگی:

بامیان آثار و آبدات تاریخی فراوان دارد که توضیح همه در این مختصر نمل گنجد. اما میشود چند تای آن را با اختصار معرفی داشت.

بامیان درسال ۲۰۰۳ از طرف یونسکو بعنوان ساحه میراث فرهنگی جهان اعلان گردید، و مهمترین این آثار درفوق نیز ذکرشده است.که دو مجسمه عظیم بودا به نام های صلصال وشمامه و شهرضحاک ماردوش، ویرانه های وسیعی است بالای تپه های سرخ رنگی به ارتفاع ۱۰۰ تا ۱۵۰ متر، واقع دردهانه دره "پای موری" درقسمت جنوب غربی شش پل. از عجایب اند. مردم عوام عقیده دارند که پایتخت ضحاک "ماردوش" بوده است.

شهرغلغله: این شهر فعلأ به کلی ویرانه است به وسعت بین چهارتا پنج هکتار، درمرکزبامیان. این ویرانه های شهری مقابل مجسمه های بودا، بالای یک تپه مخروطی به ارتفاع حدود ۱۰۰ تا ۱۲۰ متر، محیط تپه حدود ۲۸۰۰ متر تخمین می شود. موقعیت دارد. شهرغلغله قبل ازویرانی به نام شهر بامیان ودربعضی ازمنابع به نام حصار بامیان یاد می شد واز ظهور اسلام تا اوایل قرن هفتم هجری حکم پایتخت را داشت، این شهردرهنگام حمله مغول درسال ۶۱۸ ه ق که حاکم خوارزمشاهی درآنجا حکومت می کرد وبه مقاومت وپایداری پرداخت، ویران شد. گویند دریکی از روزهای مقاومت و جنگ، نوه محبوب چنگیزخان به نام"ماتکین" با تیر یکی از قلعه گیان(یکی از ساکنین شهر) به قتل رسید. خان مغول به خشم آمده دستور داد به هرقیمتی که می شود قلعه را به تصرف درآورید وبراحدی ابقا نکنید. واین شهر توسط لشکریان مغول تخریب شده که بعد ازآن نام "غلغله" به معنی غوغا وفریاد است برآن نهادند چون خان مغول همه را قتل کرد که در آن جریان غوغا و غلغلهء مقتولین به آسمان برپا بود.

زیارتگاه ها و میله جا ها:

یکی ازمعروف ترین میله گاها ولایت بامیان، بند امیرمیباشد. این پارک دارای ۶ بند آب طبیعی زیبا با رنگ لاجوردین میباشد که بند ذوالفقار درقسمت شرقی ای این جهیل ها، بامساحت ۴۹۰ هکتارساحه آبی، کلان ترین این بند هارا تشکیل داده است.ازدیگرزیارت گاه های ولایت بامیان، میتوان زیارت میرهاشم ومیرسید علی یخسوزآغا را نام برد، که اکثرأ خانواده ها روزهای پنجشنبه وجمعه برای زیارت دراین دو محل می آیند.

تفریح گاه دیگری که دراین اواخرساخته شده است باغ فامیلی ششپل میباشد، این تفریحگاه درنزدیکی شهرضحاک ماردوش یکی ازساحات آثارتاریخی این ولایت قراردارد وبعد ازبند امیر، دومین تفریحگاه فامیل ها دربامیان به حساب می آید.

ورزشها و بازی ها مشهور و مروج:

دراین ولایت ورزشهای مختلف و متنوع مروج است که میتوان مسابقه بزکشی، کشتی گیری، لنگی، ریسمان کشی، سنگ اندازی، ماچوک سواری وغیره را نام برد.

یکی از بازی های سنتی ولایت بامیان، رقص پشپو است که در محافل عروسی توسط زنان و دختران انجام می شود. این بازی طوری است که چند نفر از زنان یا دختران با لباس محلی دور عروس حلقه زده و با صدایی که بیشتر به صدای کبوتر شباهت دارد کلمه پشپو را زیر لب زمزمه می کنند.

شعرا و نویسندگان و هنر مندان:

بامیان شعرا ونویسندگانی زیادی داشته است. ملاقل محمد که در دوران سلطنت امالله خان میزیسته، شاعر و تویسندهء توانمندی بوده است که مجموعهء شعری او بنام "نوای سیغان و کهمرد" معروف است.ابراهیم بامیانی نویسندهء اثر فلکلور غرجستان، سیدفاضل بامیانی صاحب اثر تاریخ سادات، محفوظ الله خان سردبیر روزنامهء انیس و مجله آریانا، حاجی صفوت صاحب اثر "دین و دموکراسی، کاظم یزدانی و عدهء زیادی دیگری را میتوان در این ردیف آورد. گفتنی است که نویسندگان زیادی در دوران مهاجرت و مقاومت نیز از این خطه وجو داشته اند. شعر مقاومت بامیان نیز از ویژه گیهای خودش برخوردار است.

صفدرتوکلی قافله دار موسیقی معاصر و فلکلور بامیان از ولسوالی یکه ولنگ میباشد که هم دوبیتی می سراید وهم بادمبوره آوازمی خواند، محمد جواد خاوری یکی که چندین کتاب نوشته که از آنجمله "قصه های هزاره های افغانستان" است.

بابه جان سیغانی نیزیکی ازنویسند گان معاصراین ولایت میباشد که ازاونیز چند کتابی چاپ شده است.

هنرمندان معروف معاصر موسیقی: صفدرتوکلی، امان یوسفی، غلام سخی بامیانی، استاد عبدالوهاب ناصری، ناصرسروش، عظیم بامیانی، عبدالحکیم یکاولنگی برخی دیگر ازجمله آواز خوانان وموسیقی نوازان معروف ومشهوربامیانی میباشند.

 

بامیان ای مهد فرهنگ  وهنر        ای گرامی ســــــــرزمین پرگهر

سرزمین کوهســاران رفیـــع        خطه خون رنگ وطوفان وخطر

دره ها سرشار ازرنگ حیات         جلگه ها سرسـبز از باغ وشــجر

منبع فیاض رود زنـــــــــدگی        معدن سنـــگ حدید وســـیم وزر

دفتری از خاطــرات روزگار            رازها درســــیـنه داری مستتـــر

یاد گار دوره عز وشــــــرف           دوره کاروتــــــــــــــلاش مستمر

آن نگارین پیکربودا چه شد ؟        شاهکار صنعت دست بشـــــــر!؟

مظهر فکر وتــــــــلاش آدمی        حاصل عمر هـزاران نامــــــــور

بامیان ای قلـــب مجروح وطن       از چه می بینم ترا خونین جــــگر

تسلیت ای سرزمین غرقه خون     الحذر ازمــــــــــکر دشمن الحذر

*****

ای برادر شیعه وسنی یکی است      همدل وهم کیش ویار همدیــــگر

وحدتی ای پاکــــــــبازان وحدتی        همتی ای مردم نیـــــــکو ســــیر

تا به کی درچنگ دجالان اســـیر        تا به کــــی درنـــامرادی مشتهر

روزگار عقل وعلم وآگــهی است        حیف باشد درجـــهالت غوطه ور

دارم امیدی زلطــف کـــــــــــردگار          شام تار ما شـــود روزی ســـحر

 

کتابخانه ها:

درولایت بامیان دوکتاب خانه وجوددارد بنام های "کتابخانه حضرت قائم" وکتاب خانه لنکن دردانشگاه بامیان، کتابخانه لنکن که نام یکی ازرئیس جمهوران امریکا بوده ازطرف کشورامریکا درپوهنتون بامیان فعال گردیده است.

رسانه ها:

درولایت بامیان دو رادیو بنامهای "رادیوبامیان" و"رادیوصدای بامیان" فعالیت دارند که رادیوصدای بامیان رادیوی دولتی بوده ودر روزشش ساعت نشرات دارد که سه ساعت نشرات رادیوملی افغانستان و وسه ساعت برنامه های تولیدی ازخود بامیان پخش میکند.

رسانه های چاپی که دراین ولایت فعالیت دارند:ماهنامه گفتمان دانشجو ازمحصلین پوهنتون بامیان، ماهنامه سیمای بامیان که دولتی است، ماهنمامه جوانان بامیان مربوط آمریت جوانان و مجله توسعه، ازطرف موسسه هبیتات.

موسسات تحصیلات عالی:

درولایت بامیان یک پوهنتون دولتی که چهارپوهنحی داشته ودربخش های زراعت، تعلیم وتربیه، زمین شناسی وعلوم اجتماعی محصل می پذیرد وجود دارد.

دراین ولایت دو موسسهء تربیه معلم نیزموجود میباشد که یکی درمرکز ولایت بامیان ودیگری درولسوالی یکه ولنگ این ولایت فعالیت می کنند.

معارف و تعلیم و تربیه:

طبق آمار ریاست معارف ولایت، درولایت بامیان ۳۲۰ مکتب، به شمول دوموسسهء تربیه معلم، یک لیسه مسلکی زراعت وهفت مدرسه علمیه وجود دارد که ازجمله مکاتب ۷۴ مکتب آن پسرانه، ۹۱ مکتب آن دخترانه، و۱۴۶ مکتب دیگرآن مختلط (دختران و پسران)می باشند ویک لیسه خصوصی"بابا" نیز دراین ولایت به تازگی فعال گردیده است.

تعداد شاگردان مکاتب ولایت بامیان مجموعآ به ۱۱۶۱۴۱ نفر می رسدکه ازین رقم ۴۹۴۴۶ تن آنرا دختران و۶۶۶۹۵ تن آنرا پسران تشکیل می دهند.

نهادهای جامعه مدنی و ژورنالیستی:

دربامیان نهاد های مدنی زیادی فعال هستند که میتوان از: شبکه جامعه مدنی درزون بامیان، دفترساحوی کمیسیون مستقل حقوق بشرو دفترجامعه مدنی "مجما" نام برد.  یک انجمن متشکل ازژورنالیستان بنام" انجمن ژورنالیستان بامیان" فعالیت دارد که دارای ۲۲عضو بوده ودرسال ۱۳۸۷ تأسس گردیده.

برخی معلومات مؤجز و ضروری دیگر:

بامیان سرزمین عجایب وغرایب یکی ازدیدنی ترین ولایات افغانستان است با تاریخ غنی وپرحادثه وحیرت انگیز، از نظر موقعیت جغرافیایی درمنتها الیه ناحیه غربی سلسله جبال پامیروهندوکش درقلب افغانستان قرار گرفته است.

همانطورکه درفوق نیز ذکرشده است.بامیان با مساحت تقریبی ۱۸۰۲۹ کیلو متر مربع وبه ارتفاع حدود ۲۵۰۰ متر از سطح دریا؛ دارای آب وهوای کوهستانی، پاک وشفاف وشبهای پرستاره وبسیاردیدنی وبهار دل انگیز وزمستانهای سرد وبرفگیروطولانی را دارا می باشد.

درجنوب بامیان سلسله کوههای مرتفع بابا، مانند یک دیواربلند طبیعی این سرزمین را از بهسود جدا می سازد. بلندترین قله آن به نام "شاه فولادی" یا به عبارت صحیح تر"شاخ فولادی" دارای ۵۱۴۰ متر ارتفاع، درامتداد دره فولادی درارتفاعات جنوبی بامیان قراردارد. ساکنین ولایت بامیان مرکب از پیروان تشیع وتسنن، عمدتأ از طوایف هزاره اند ودر ولسوالی کهمرد، سیغان، غندک، جلمیش ومرکزبامیان، جمعیت قابل توجهی از اهل سنت نیز زندگی می کنند.

آقای محمد کریم عضو مسلکی موزیم کابل، راجع به خصوصیات تاریخی هنری بامیان نوشته است: ((بامیان تقریبأ ۲۵۰ کیلومتر به سمت شمال غرب کابل موقعیت دارد.

این دره زیبا زمانی مرکزمذهبی، هنری وتجارتی شرق وغرب بود. ساختمان طبیعی آن به قسمی است که برای تراشیدن مجسمه ها وکندن سموج ومغاره با ناحیه سموج های"اجنتا واپلورای" هند مشابهت تام دارد. بامیان از ۱۹۲۲ – 1933 میلادی توسط هیئت باستانشناسان فرانسوی(مسیوفوشه، گودار،هاکن وکرل) مورد کاوش قرارگرفت. ازجمله تعدادی نقاشی دیواری از"دره ککرک" کشف وبه موزیم کابل درمعرض نمایش قرارداده شد. این نقاشی انکشاف هنری محلی را به طرز بسیار جالبی به نمایش می گذارد. هنر بامیان یک هنر خاصی است، مخلوطی از ایلنیک، ساسانی وهندی. طرز لباس، آرایش واشکال حیوانات وپرندگان وتزیینات نیم تاج وهلال مدور که برتاج قرار دارد، مشابه تزیینات دوره ساسانی می باشد که دردره های مجاور مانند دره ککرک به صورت بارز به مشاهده می رسد. مانند نقاشی دیواری تصویری"سرگراز" ویا نقاشی دیواری دو پرنده که حمایل مروارید را به منقار خود گرفته اند. اما درنقاشی دیواری "ماندلا" و "سرد واتا" تأثیرات هنری محلی به حد کمال به مشاهده می رسد. نقاشی دیواری "ماندلا" یا دایره نجومی این نقاشی ازگنبد یکی ازعبادتگا ه های معبد ککرک جدا ودرموزیم کابل به معرض نمایش گذاشته شد ودروسط دایره "بودا" به صورت نشسته دیده می شود که درحالت "دهرمه کاکرا مود را" اشاره تعلیم دانش می باشد. اطراف اورا تصاویر بودا های دیگر احاطه کرده است.

بامیان درمسیرجاده ابریشم:

قدیمی ترین راه انتقال کالا بین شرق وغرب راهی بود که به نام "جاده ابریشم" یاد می شد. این جاده ازشهر"لویانگ" چین درجنوب رودخانه هوانگ هو شروع شده، بعد از عبور ازچندین شهر مهم دیگر ازطریق آسیایی میانه، خراسان، ایران وآسیای صغیر(ترکیه فعلی) به اروپا وصل می شد. ودرطول مسیر خویش ازمنازل وشهر های معروفی چون: چانکای، لانگ چئو یومن کوان، به توان هوانگ می رسید. ازآنجا را ه به دوشاخه شمالی وجنوبی حوزه تاریم تقسیم شده، سپس درکاشغر به هم می پیوست. وبعد از طی منازلی چون: هامی، تورفان، قراشهر، کوچا، آق سومه به دره قزل سو که محل مهم داد وستد کالاها بود، فرود می آمد وبا عبور ازسرحد غربی چین نخستین منزل یوزگند وبعد ازآن "اوش"Osh" بود که این دو موضع خود نیز ازکانونهای مهم تولید ابریشم به شمار می رفتند واز آنجا پس ازطی منازلی وارد حوزه فرغانه می شد. منازل بعدی عبارت بودند از: کرک، زامین، سمرقند وبخارا. ازبخارا به بیکند جیحون(آمویه) عبور نموده وارد بلخ می شد.

بامیان مسیری بود درسر سه راهی بین ایران، هند وچین وآسیای میانه. یعنی شاخه مهمی از جاده ابریشم از طریق بامیان، کابل وکوتل خیبر به پشاورد و لاهور وصل می شد وکالا های ساخت هند ازین طریق به سایرنقاط جهان می رسید. روزانه دهها کاروان از شرق وغرب وشمال وجنوب وارد بامیان می شدند ویا ازآن خارج می گردیدند وروزگار پر رونقی بود.

ضرورت احیا مجدد جاده ابریشم:

به دلیل موقعیت جغرافیایی بامیان که درتقاطع چهارراهی بین کابل وهرا ت ومزارشریف وغزنی قراردارد.، می تواند درحمل ونقل کالا ومسافران نقش قدیم خویش را دوباره بازیابد. به خصوص مسیر بین کابل وهرات از طریق کوتل هونی، دره سیاه سنگ، بامیان، یکه ولنگ، سرجنگل، چیغچران وهرات قریب ۲۵۰ کیلو متر کوتاه تر از مسیر فعلی بین هرات، قندهار وکابل خواهد بود.

درولایت بامیان ۱۴۸ موسسه ملی وبین المللی فعالیت دارند که اکثرآنها موسسات خیریه میباشند، ازدیگرنهاد های که دراین ولایت نمایندگی دارند، قونسلگری آقاخان، نمایندگی سفارت امریکا، پی آرتی نیوزلند وتعداد نیروهای کمکی کشورسنگاپورنیز درپهلوی پی آرتی نیوزلند دربامیان مستقرمیباشند.

جاذبه های توریستی

بامیان یکی از شهرهای کهن و تاریخی افغانستان امروزی محسوب می‌گردد. وجود پیکره‌های تخریب شده بامیان، شهر غلغله، شهر ضحاک و بند امیر این شهرها به یکی از مراکز مهم توریستی افغانستان تبدیل نموده بود.این پیکره های عظیم بودا در مارس ۲۰۰۱ توسط حکومت طالبان منفجر شدند. پیکارجویان طالبان قصد داشتند با تخریب یادبودهای بوداییسم ، "آثار شرک" را در منطقه از بین ببرند.

بت های بامیان

تندیس‌های بودا در بامیان تندیس‌های بزرگی بودند که در دل کوه در استان بامیان افغانستان ساخته شده بودند. این مجسمه‌های عظیم ایستاده و سایر مجسمه‌های خرد و بزرگ دوره کوشانی‌ها معمولاً به عنوان «بتهای بامیان» در زبان همه مشهور بود. مجسمه ۵۵ متری بامیان بزرگ‌ترین هیکل بودای دنیا و بلندترین مجسمه سنگی جهان بود. این سازه‌های گرانبهای افغانستان که شهرت جهانی داشت در رژیم طالبان بکلی تخریب گردیداما در سال های اخیر اقدامات خوبی برای بازسازی آنها شروع شده است بت بزرگ بنام صلصال و بت کوچک‌تر بنام شمامه بوده است.

معرفی ولسوالی های بامیان:

  1. وُلُسوالی وَرَس

ولسوالی ورس در منتهی الیه جنوب غربی شهر بامیان قرار دارد و آب و هوای آن سرد و خشک است و دارای جمعیتی بالغ بر ۱۸۰ هزار نفر می باشد بیشتر ساکنان این ولسوالی به پیشه زراعت استغال دارند زراعت در این منطقه یک فصل است و فصل کار و تلاش زارعان شش ماه اول سال است. ورس دارای دهکده‌های متعدد است در مجموع ورس از چهار منطقه تشکیل شده‌است که عبارت است از منطقه سفید غو(آب)، سرخجوی، چجین و تخت و سراب. که هر یک از این مناطق دارای قریه جات متعددی است به عنوان مثال منطقه سفیدغو از قریه جات: جیجان علیاو سفلی، سر پل، استراب، نسپتان، نیقول، وار زاغ، پایین آب، قولک، کبتگ، کنگ، ایگ، کسک، دیوان، جرگ، سر سنگ، وارزنگ، پچندور، لیگان، توسور، وازدرغان، لوره، کته خاک، للج، رزگ، پتابقول، کندوگ، سیاه قول و…هستند سفید غو را از آن سبب سفید غو گفته‌اند که دریایی که از پنجاب در اوقات آبخیزی به این منطقه می‌آید دارای رنگ خاکی یا گل آلود است اما آبی که از دره سفید غو می‌گذرد دارای رنگ سفید(بیرنگ رنگ عادی آب) است.

تخت ورس، سفیدغاو، {شیوقل}، ایگ، رزگ، [قول مسعود]، تنگ زردگ، سنب الاق، قوناق، جوقول، سرو، کوسه، بریکی، لیگان، تینل، قفقول، پتابجوی و تگابغار از مناطق معروف ورس است.

دریایی که از پنجاب به این ولسوالی می‌آید در منطقه دوآّب بین رزگ و ایگ به آب سفید غو می‌پیوندد ودر ادامه در نزدیکی قریه دیوان به دریای هلمند که از ولسوالی بهسود ولایت میدان جریان دارد می‌پیوندد و مسیر خود را طی می‌نماید. مردم ورس هزاره و شیعه هستند و به زبان فارسی دری گویش هزارگی تکلم می‌کنند.

صنایع دستی

برک هزارگی که جامه‌ای زمستانی است و از کرک گوسفند تهیه می‌شود در بهترین نوع خوداز صنایع دستی ورس است.از صنایع دستی دیگر این ولسوالی می‌توان به نمد لیگان این ولسوالی اشاره کرد که در نوع خود در کشور افغانستان بی نظیر است. گلیم و شال از دیگر صنایع دستی این ولسوالی است.

  1. ولسوالی پنجاب

وُلُسوالی پَنجاب یکی از ولسوالی‌ها  ولایت بامیان افغانستان است. پنجاب به این دلیل پنجاب می گویند که پنج رودخانه از پنج دره به این منطقه سرازیر می شوند و یک رودخانه را تشکیل می دهند. پنجاب مرکز منطقه دایزنگی قدیم است، اما بر اساس تقسیمات اداری سال ۱۳۴۳ جزئی از ولایت بامیان شد. مرکز این ولسوالی هم پنجاب نام دارد. شاهراههای کابل-هرات از طریق هزاره جات و بلخ-قندهار از طریق بامیان و دایکندی از پنجاب عبور می کنند.

  1. ولسوالی یکاولنگ

در اصل یکی از بزرگترین و قدیمی ترین نواحی تاریخی و ولسوالی های ولایت بامیان می‌باشد با توجه به تاریخ و یافته های تاریخی موجود می توان این منطقه و در کل ولایت بامیان را از کهنترین مراکز تمدنی بشریت دانست نژاد ساکن این منطقه زرد می باشدو هزاره نامیده می شوند و در منتها الیه غربی مناطق سکونت این نژاد که سر شرقی آن به ژاپن می رسد قرار دارد مردمی سختکوش و متمدن و آرام روان هستند و با همه شدایدی که در عصر نزدیکتر به قرن ما به آنها رفته است توانسته اند تا حدود بسیار ی هویت تاریخی و نژآدی خود را حفظ کنندوهوای بسیار سردوکوهستانی دارد. بعد از ولسوالی بامیان که مرکز ولایت بامیان می‌باشدپر جمعیت ترین ولسوالی بامیان می‌باشد. در یکاولنگ دریاچه‌ای طبیعی وجود دارد که به بند امیر"(منظور امام اول شیعیان است)"که یکی از جاذبه‌های معروف گردشگری در افغانستان می‌باشد.واولین پارک ملی افغانستان می‌باشد.

  1. ولسوالی بامیان

بامیان از مناطق کهن و تاریخی است و به قلب هزارستان معروف می‌باشد. آثار تاریخی آن در جهان مشهور می‌باشد از جمله دو بت بزرگ بودا که به دست رژیم طالبان تخریب گردید. مردم اکثر آن هزاره و مرکز ولایت شهر بامیان می‌باشد. آب و هوای سردی دارد و در کنار رشته‌کوه‌های کوه بابا قرار دارد.

  1. وُلُسوالی سِیغان

 یکی از ولسوالی های بامیان می باشد و تا هنوز کدام اطلاعی در دسترس بنده نیست.

  1. ولسوالی شیبر

 یکی از ولسوالی های بامیان می باشد و تا هنوز کدام اطلاعی در دسترس بنده نیست.

۷- کهمرد.

این شهرستان از سوی خاور با کوه‌های تاله‌برفک استان بغلان، از سوی باختر با ولسوالی یکاولنگ استان بامیان، از سوی شمال با شهرستان روی دوآب ولایت سمنگان و از سوی حنوب با شهرستان سیقان بامیان هم‌مرز است.

آب منطقه کهمرد از درهٔ آجر سرچشمه می‌گیرد و در محل روستای دوآب میخ زرین، به رودخانه بامیان پیوسته و سپس مسیر دره را به سوی تاله‌برفک می‌پیماید سرانجام با رود اندراب یکی شده و به رودخانه آمو می‌ریزد.

مردم کهمرد، بیشتر زمین‌دار و دام‌دار و باغ‌دار و کمی نیز بازرگان هستند. اکثریت مردم این ولسوالی از قوم تاجیک و فارسی‌زبان و اهل سنت هستند.

از روستاهای مهم آن می‌توان به آجر، بنق، روی سنگ، دودَری، پایان باغ، مَدَر، دُرو، دوشاخ، باجگاه، انداب، دشت سفید، کِلیچ، دوآب میخ زرین اشاره کرد.

بند امیر

مجموعه شش دریاچه یی که بنام بندامیر مشهور است، یکی از بهترین محلات طبیعی افغانستان بشمار میرود. این دریاچه ها، با واقع شدن در فلات بیابانی که تقریباً ۷٠ کیلومتراز شهربامیان فاصله دارد، اولین پارک ملی کشور را تشکیل میدهند. این دریاچه ها، با داشتن سد های طبیعی جداگانه که هرکدام چندین متر نسبت به دریاچه بالایی پایین تر واقع گردیده است، سلسله یی از آب بند های طبیعی را بوجود آورده است. مساحت بزرگترین دریاچه که ذوالفقار نام دارد ۴٩٠ هکتار میباشد. این بند ها که دریاچه ها را از هم مجزا نموده است، از مواد آهکی بنام سودیم کاربونیت تشکیل گردیده است. بندامیر یکی از نمونه هایی بااهمیت این نوع تشکیل جغرافیایی بحساب میرود.

آبشارهای که از بالای دیوار بند ها میریزند، در زمستان یخ بسته و منظره تماشایی را بوجود می آورد. چشم انداز اطراف این دریاچه ها، با داشتن صخره های چندین لایه دارای رنگ های سرخ، خاکی و نصواری، منظره گرند کانیون را در ذهن تداعی مینماید. بته زار ها و باتلاق های اطراف دریاچه ها بوم یا مسکن طبیعی عمده یی را برای پرنده های مهاجر تشکیل میدهد.

این محل همچنان دارای یک زیارتگاه مهم میباشد که هزاران نفر از آن بازدید مینمایند. این زیارت در کنار دریاچه ها واقع گردیده و گفته میشود که حضرت علی، پسرکاکا و داماد حضرت محمد(ص)، بعد از آنکه این بند ها را ساخت، در آن نماز خوانده است.

درۀ آجر

اغلباً گفته میشود دره آجر با داشتن کوه هایی به ارتفاع ۴٣٠٠ متر، دارای تعدادی از تماشایی ترین مناظر طبیعی در افغانستان میباشد. این دره منزوی درشمال شهر بامیان در عقب سلسله جبال هندوکش، این کوه سترگ واقع گردیده است که رسیدن بدان با یک روز سفر امکان پذیر میباشد. دره آجر بوسیله تنگی تماشایی جوازری جداگردیده است. در چشمه چهلتن، دریای آجر مستقیماً از دیواره تنگه جاری شده و در قسمت پایین بند خوش منظری بنام بند چهل تن را تشکیل میدهد. بیشترین سالهای قرن بیستم را از آجر منحیث شکارگاه سلطنتی حفاظت بعمل می آمد و این دره مسکن طبیعی جمعیت بزرگی از گوسفند ترکمنی، بزکوهی سایبریایی، آهوی باختری، پلنگ گربه وحشی و گربه سیاه گوش بحساب میرفت. متأسفانه نسل این حیوانات طی سال های اخیر به نسبت شکار غیرقانونی به شدت کاهش یافته است. دولت افغانستان، موسسات غیردولتی و مردم محلی سخت در تلاش اند تا از حیات وحش این دره به نحوه احسن محافظت بعمل آورند.

شاه فولادی:

شاه فولادی(۵١۴٣ متر/ ١۶٨۷۲ فت) بلندترین قله کوه بابا محسوب میگردد که در جنوب دره بامیان موقعیت دارد. نوک صخره یی و ناهموار این کوه در پایین دره فولادی واقع شده است. یک تعداد از جهیل های کوچک، که تنها یک روز راه از بامیان فاصله دارد، برای بازدید و گردش در اطراف آن مناسب است. برنامه محیط زیست سازمان ملل در تلاش است تا راه های همکاری با مردم  ومقامات محلی را بخاطر ساختن پارکی در این منطقه جستجو نماید. بدین صورت، از یک سو، حفظ محیط طبیعی این کوه، و دره های آن میسر گردیده و از جانبی فرصت های بیشتری برای جهانگردی و ایجاد اشتغال برای مردم محل بوجود میاید.

۲۳ ۱۰۰۰۱۹۹_۵۰۰۷۵۶۳۵۶۶۶۷۷۲۷_۱۷۰۲۸۲۴۹۱۴_n-605x350 asd7 ash3 bamiyan03 bamyian band-amir2 maghara-neshinan-2 %d8%a8%d8%a7%d9%85%db%8c%d8%a7%d9%86 %d8%ba%d9%84%d8%ba%d9%84%d9%87

برچسب :

درباره نویسنده

180مطلب نوشته است .

تمام حقوق این سایت برای © 2017 روزگار ما. محفوظ است.